Skrifað fyrir vefinn
Á vefnum les fólk ekki - það skimar
Þegar við flettum í gegnum dagblað skimum við yfir fyrirsagnir og myndir. Fangi eitthvað augað rennum við yfir fyrstu línurnar, skoðum millifyrirsagnir og oft lokaorðin. Byggt á þessu tökum við ákvörðun um það hvort við lesum fréttina vandlega eða ekki. Hjá þjálfuðum lesendum gerist þetta svo hratt að fæstir taka eftir því.
Vanir veflesendur beita sömu aðferð, en öfugt við dagblöðin þá er sjaldnast hægt að sjá hvernig veftextinn endar eða hversu langur hann er. Það er því mikilvægt að koma kjarna textans strax á framfæri og sannfæra lesandann um að það sé þess virði að lesa áfram. Halló.
Athygli á vefnum varir stutt, næsta síða er ekki nema einn músarsmell í burtu.
Góður veftexti er hnitmiðaður og auðlæsilegur af skjá
Við lesum hægar af skjá en blaði. Öll þekkjum við það að vilja frekar prenta út langa texta heldur en að rýna í þá á skjánum. Þrátt fyrir að skjáir fari batnandi eiga þeir enn langt í land með það að vera jafn þægilegir aflestrar og prentað letur á pappír.
Til þess að auðvelda lestur á skjánum þarf á að brjóta textann í stuttar málsgreinar, afmarkaðar með auðum línum. Sú hefðbundna leið að afmarka málsgreinar með inndrætti fyrstu línu hentar ekki á skjá.
Málsgreinar á vef ættu helst að vera styttri heldur en í öðru ritmáli, oft ekki nema 2-6 línur á skjánum. Verði þær lengri þarf að endurskoða þær.
Góður veftexti er oft um helmingi styttri en samsvarandi texti saminn fyrir pappír.
Steve Krug, höfundur bókarinnar Don't Make Me Think! segir um textaskrif fyrir vefinn: "Get rid of half the word on each page, then get rid of half of what's left".
Tökum þessa grein sem dæmi. Stuttar málsgreinar eru aðskildar með auðri línu og reynt að koma að kjarna málsins í fyrstu setningu hverrar málsgreinarinnar. Millifyrirsagnir gefa skýra mynd af því sem um er fjallað, jafnvel þótt þær stæðu einar sér.
Byrjið á því sem máli skiptir
Textalanglokur eru sérlega óheppilegar í vefbirtingu eins og áður er nefnt. Viljum við fanga athygli lesandans þarf það að gerast í fyrstu línum textans, helst í upphafsorðunum.
Ekki er átt við að beita þurfi aðferðum æsifréttamennsku heldur að reyna að auðvelda þeim sem skimar yfir fyrstu orðin að sjá um hvað textinn fjallar. Tökum sem dæmi tvenns konar upphaf á texta um niðurstöður ímyndaðrar rannsóknar:
a) Nýlega var birt niðurstaða víðtækrar rannsóknar á sviði manneldis og matvælarannsókna sem unnin var í samvinnu sérfræðinga hjá Raunvísindastofnun Háskóla Íslands, Rannsóknarstofnun Landbúnaðarins og Manneldisráðs. Helstu niðurstöður benda til þess að áður viðteknar hugmyndir um...
b) Íslensk rannsókn bendir til þess að súkkulaði sé grennandi. Nýlega var rannsakað hvaða áhrif aukin súkkulaðineysla hefur á dæmigerða Íslendinga og fyrstu niðurstöður hafa vakið mikla athygli. Rannsóknin var unnin í samvinnu sérfræðinga...
Í síðari útgáfunni er það sem markvert er við niðurstöður rannsóknarinnar strax dregið fram og eftir tvær fyrstu línurnar hefur lesandinn góða mynd af því um hvað textinn mun fjalla. Vonandi er einnig forvitni lesandans vakin.
Flestir vefir eru þannig byggðir að í yfirlitslistum yfir fréttir og greinar eru birtir stuttir útdrættir úr meginmáli, oft fyrstu setningar textans. Með því að koma aðalatriðum strax á framfæri er lesendum auðveldað að sjá um hvað fréttin í heild fjallar, jafnvel þótt aðeins sé birtur stuttur útdráttur.
Letrið má ekki tefja fyrir
Það er mjög erfitt að lesa skáletrun af skjá. Ekki skáletra langar setningar, notið frekar inndrátt eða aðrar áhersluleiðir.
Ekki nota hástafi. HÁSTAFI ER MJÖG SEINLEGT AÐ LESA, ENDA ER SJÓNMINNI OKKAR VANT ÞVÍ AÐ SJÁ ORÐIN SKRIFUÐ MEÐ LÁGSTÖFUM. AÐ AUKI ER HÁSTAFANOTKUN Á NETINU BEITT SEM ÍGILDI UPPHRÓPUNAR. Ekki öskra á lesandann.
Undirstrikun er á vefnum frátekin fyrir tengla. Hana á aldrei að nota í venjulegum texta, notið þess í stað feitletrun til að leggja áherslu á einstök orð eða setningarhluta.
Tenglatexti: Ekki smella hér!
Undirstrikaðir tenglar eru eitt þeirra atriða sem notendur taka fyrst eftir þegar þeir skima yfir síður. Það er því mikilvægt að texti tengilsins sé lýsandi. Lítum á nokkur dæmi:
Ef þig vantar leiðbeiningar hvernig á að skrifa fyrir vefinn getur þú fundið þær með því að smella hér.
Þessi notkun er ótrúlega algeng. Þegar notandi skimar yfir línuna sér hann orðið hér og vilji hann vita hvað er "hér" þarf hann að lesa aftur á bak í setningunni í leit að lykilorðum eða taka áhættuna og smella í blindni. Ekki bætir úr skák að orðið "hér" er stutt og auðvelt getur verið að yfirsjást að það sé undirstrikað þegar skimað er yfir textann.
Texti tengils má heldur ekki verða of langur og yfirþyrmandi, ef öll málsgreinin verður tengill hættir hún að fanga athyglina:
Á þessu vefsvæði er meðal annars efnis að finna leiðbeiningar um textaskrif fyrir vef.
Best væri:
Á þessu vefsvæði er meðal annars efnis að finna leiðbeiningar um textaskrif fyrir vef.
Efni á vefnum birtist í nafni fyrirtækisins
Þegar skrifað er efni fyrir vefinn þarf að gæta þess hvaða stíl er beitt. Það er mikill munur á því að skrifa texta undir nafni og því að skrifa fyrir hönd fyrirtækis. Léttur og leikandi stíll á alls staðar heima, en forðast ber gálgahúmor og önnur stílbrigði sem geta farið fyrir brjóstið á lesendum. Gleymum því ekki að texti vefsins birtist notandanum sem beint frá fyrirtækinu.
Allt aðrar reglur gilda þegar einstaklingar skrifa greinar undir eigin nafni, þá er sjálfsagt að beita þeim stíl sem hver og einn hefur tamið sér til að krydda framsetninguna. Samt má ekki gleyma þeim ábendingum sem hér hafa verið ræddar; stuttur, hnitmiðaður texti sem auðvelt er að skima.
Þórarinn Stefánsson starfar sem upplýsingafulltrúi og vefstjóri. Hann hefur í gegnum tíðina skrifað fyrir ýmsa miðla; prent, vef, kennslutöflur og fleira. Hann hefur líka lesið fjölmargt sem aðrir hafa skrifað, allt frá morgunverðarumbúðum til lærðra ritgerða.